علم گیاه پزشکی

مبارزه بیولوژیک

تاریخچه :

تاریخچه مبارزه بیولوژیک هیچ تقسیم بندی مشخصی ندارد. از زمان های دور در چین و یمن از مورچه ها برای کنترل آفات مرکبات و خرما استفاده می شده است. طی قرون وسطی سایه سنگین جهل و خرافات  بر روش های کنترل آفات مرکبات و خرما استفاده می شده است.

علم بیولوژیک به عنوان یک علم پس از دوره رنسانس مطرح شد. اولین کسی که گزارش درستی از پارازیتیسم در حشرات داد پزشک انگلیسی مارتین لیستر بود که در سال 1685 خروج زنبورهای Chneumonid از بدن لارو های پروانه را نتیجه تخم ریزی ماده در بدن لارو دانست. آنتونی وان لی ون هوک، مخترع میکروسکوپ در سال 1799 پارازیتیسم شته توسط زنبور را گزارش کرد.

طی قرون نوزدهم و بیستم موفقیت های مهمی در زمینه مبارزه بیولوژیک به دست آمد که نمونه های کلاسیک آنها به این شرح است :

  ·      وارد کردن کفشدوزک استرالیایی Rodolia cardinalis به کالیفرنیا برای کنترل شپشک استرالیایی

  ·      کاربرد زنبور Encarsia Formosa برای کنترل مگس های سفید در انگلستان

   ·     کنترل کاکتوس استرالیا با استفاده از پروانه کاکتوس خوار Cactoblastis

در ایران مبارزه بیولوژیک با آفات سابقه ای 75 ساله دارد. در سال 1310 هجری شمسی استاد فقید جلال افشار کفشدوزک Rodolia cardinalis را برای کنترل شپشک استرالیایی وارد نمود و پس از تکثیر در انسکتاریوم خرم آباد، تنکابن در باغات مرکبات مازندران رهاسازی نمود. بعلت سازگاری فوق العاده کفشدوزک با شرایط آب و هوایی منطقه باید اذعان نمود که این برنامه پس از گذشت 75 سال هنوز موفق ترین برنامه مبارزه بیولوژیک در ایران است.

از مبارزات بیولوژیک موفق در ایران می توان به وارد کردن کفشدوزک کریپتولموس یا کفشدوزک اسپانیایی Cryptolaemus montrouzieri در سال 1343 برای کنترل شپشک های آرد آلود Pseudococcidae اشاره کرد که هم اکنون در سطح وسیعی در انسکتاریوم های کشور تولید می شود

از سال 1363 تحقیقات فونستیک زنبور تریکوگراما در ایران شروع شد و گونه های زیادی از این جنس از مناطق مختلف کشور از مزارع برنج، ذرت، پنبه، کلم و انار جمع آوری و شناسایی شده است. از بین آنها گونه های Trichogramma cacoeciae و T.embryophagum در انار و گونه T.brassicae در برنج مهم هستند. از اواسط دهه هفتاد شمسی با شدت یافتن خسارت کرم ساقه خوار برنج، بخصوص در شمال کشور، کا مبارزه بیولوژیک با این آفت با کمک بخش خصوصی آغاز شد. تعداد زیادی انسکتاریوم تولید حشرات مفید در کشور را اندازی و پرورش زنبور تریکوگراما در آنها شروع شد.

مهمترین اتفاق در زمینه مبارزه بیولوژیک در استان اصفهان، که بخش مهمی درتاریخچه مبارزه بیولوژیک ایران نیز هست تاسیس آزمایشگاه مبارزه بیولوژیک با سن گندم بصورت طغیانی به مزارع گندم و پرورش زنبور پارازیتوئید Trissolcus در سال 1330در مبارکه است. از سال 1326 مطالعه بیولوژیک و اکولوژی سن گندم و دشمنان طبیعی آن توسط دکتر الکساندروف شروع شد که منجر به شناسایی دشمنان طبیعی آن گردید. فعالیت تولید زنبور به مدت 15 سال ادامه داشت اما متاسفانه با بروز اشکالاتی در زمینه پرورش زنبور منجمله کاهش قدرت پرواز، جستجو گری و کارایی آن از یکسو و عرضه سموم جدید و مؤثر و فشار کمپانی های سموم از سوی دیگراین آزمایشگاه علیرغم نتایج درخشانی که داشت در سال 1346 تعطیل شد.

+ نوشته شده در  شنبه هشتم اسفند 1388ساعت 23:9  توسط مهندس اسدیان  |